RSS Feed
Boşanmaya Dair Hususlar Türk Avukatları
Almanya’da Bosanma
Eslerden her ikiside ayni zamanda Alman vatandasiysa bosanma davasi Almanya’da açilmak zorundadir. Türkiye’de yapilacak bir bosanma, Alman mahkemelerinde taninmaz ve Almanya’da tekrar bosanma davasi açilmak zorunlulugu dogar. Bu yüzden öncelikle Alman mahkemelerinde dava açilip, bosanma gerçeklesir, daha sonra Türkiye’de Alman mahkemesinin karari tenfiz edilir.Eslerden biri Türk, digeri de ayni zamanda Alman vatandasi ise; her iki ülke mahkemesinde de dava açilabilir. Ancak bir ülkede (Almanya veya Türkiye) açilan davadan sonra, diger ülkede de dava açilirsa, önce açilan mahkemenin karara varmasi beklenir. Dava önce Almanya’da açilmis ise, açilan dava karara baglanip kesinlestikten sonra, Türkiye’de Asliye hukuk mahkemesinde tenfiz davasi açilarak karar taninir. Önce Türkiye’de dava açilmis ise, açilan dava karara baglanip kesinlestikten sonra, Almanya’da Adalet Bakanligindan (Berlin’de Adalet Senatörlügü) karar baglanir. Ayrica yeni bir dava açilmasina gerek yoktur.
Taraflardan birinin Türkiye’de olmasi durumunda dava Türkiye’de açilir ve karara baglanir.
Bosanma basvurusunu yapmadan evvel ayri yasama kosulu
Bosanacak çiftlerin en az bir sene ayri yasamasi gerekiyor. Ayri yasama, eslerin evlerini ayirmasi anlamina geldigi gibi, ayni evi evi birlikte kulanip, yatak odalarini ve ev masraflarini ayirma anlamina da gelmektedir.
Almanya’da bosanma ile neler degisir
Bosanma ile birlikte -istege bagli- eski soyadinizi tasiyabilirsiniz. Veya tekrar eski kizlik soyadinizi seçme hakkiniz vardir. Sayet saglik sigortasi hakkini esiniz üzerinden kazanmis iseniz, bu bosanma ile sona erer. En geç üç ay içinde, yeni bir saglik sigortasi için müracaat etmeniz gerekmektedir. Bosanma ile birllikte Vergi karnenizin sinifini da degistirmeniz gerekmektedir.
Evlilik süresi içinde elde edilmis olan, gelecekteki emeklilik haklarinin denklestirilmesi prensibi (Versorgungsausgleich) Bosancak çiftlerin, evli kaldiklari süre içinde ödedikleri kanuni emeklilik sigortasi primleri, Emeklililik Sigortasi Kurumu tarafindan, iki taraf için tekrar hesaplanir. Beraber hesaplanan prim tutarlari ikiye bölünür. Eslerden biri hiç çalismasa bile, ödenen primler iki taraf arasinda esit bir sekilde bölünür.
Bosanma hangi mali yükümlülükler getirir
Ayrilan çiftler mahkeme masraflarini yari yariya üstlenmek zorundadir. Avukat masraflarini, her iki taraf kendi öder. Issiz ve geçim zorlugu çekenler, mahkemeye basvuracaklari bir dilekçe ile mahkeme masraflarindan kurtulabilir. Mahkeme masraflari, her bosanma davasinda ayri hesaplanir, ki buda eslerden her birinin aylik kazancinin 3 katidir. Bu da en az 760 Euro olarak sinirlandirilmistir.
Bosanma nafaka
Hakim , nafakaya karar verirken tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını , gelirlerini , giderlerini , yaşam seviyelerini , bakmakla yükümlü oldukları kişiler olup olmadığını dikkate alır. Bunun sonucunda nafakaya karar verir. Hakim her dosyanın kendi özelliklerine göre nafaka tayin eder.
Kendisine nafaka hükmedilen eş boşanma davası kesinleştikten (bittikten) sonra ekonomik durumunun değiştiğini mevcut nafakanın geçimini sağlamaya yetmediğini belirterek nafakanın artırılması davası açabilir. Hakim tarafların her iki davadaki sosyal ekonomik durumlarını değerlendirerek mevcut nafakanın yetersiz olduğu kanaatine varırsa nafakanın arttırılmasına karar verebilir.
Nafaka yükümlüsü eş , ekonomik şartlarının değiştiğini ödediği miktarın geçimini ve ihtiyaçlarını zora soktuğunu bununla birlikte karşı tarafın ekonomik şartlarında iyileşme olduğunu ileri sürerek nafakanın kaldırılmasını ya da miktarın indirilmesini talep edebilir. Hakim yine tarafların boşanma anındaki şartları ile artırım davası açıldığı andaki şartlarını değerlendirerek karar verir.
Türkiye’de Bosanma
Boşanma, evliliğin yasal olarak sona ermesine boşanma denir. Günümüzde daha yaygın olmakla birlikte, boşanma evlilik kadar eskidir. Eski çağlardan beri bütün toplumlarda boşanmaya rastlanmaktadır.Boşanma, karşılıklı sevgiye, güvene ve mutluluk beklentisine dayalı olan evlilik ilişkisini sona erdirdiği için acı verici bir durumdur. Ana babanın mutsuzluğundan etkilenen çocuklar, boşanma sırasında anne ile baba arasında bir seçim yapmak zorunda kalırlar. Boşanmayla gelen değişiklikler, çoğu zaman çocukların davranış bozukluklarına yol açar.
Türkiye’de Bosanma – Bosanma icin neler gerekli
1. Avukat bulmak
Öncelikle davanızın sağlıklı bir şekilde yürümesi ve boşanma işlemlerinizin profesyonel bir elden yapılması için avukat şarttır. Çevrenizde yapacağınız küçük bir araştırma ile davanızı yürütebilecek bir avukat bulabilirsiniz.
2. Avukata vekaletname vermek – Boşanma icin gereken evraklar
Avukata verilecek boşanma vekaletnamesinde fotoğraf olması zorunludur. Bu sebeple notere giderken yanınızda 2 fotoğrafınızın bulunması gerekmektedir. Ayrıca avukata boşanma vekaletnamesi çıkartırken avukatın adı,soyadı büro adresi vergi dairesi ve TC kimlik numarası bilgilerinin de yanınızda olması gerekir.
3. Boşanma davası açmak – uyap aboneliği
Avukatınıza vekaletnameyi teslim ettikten ve davanız ile ilgili görüştükten sonra avukatınız boşanma davanızı boşanma ile ilgili diğer taleplerinizi içeren dilekçe ile açacaktır.
TC KİMLİK NO BASİT ABONE (Örnek : 1234567890 BASİT ABONE. YAZIP 4060 ‘a gönderdiğiniz zaman boşanma dava dosyanızdaki işlemlerden size gönderilecek SMS-KISA MESAJ ile bilgi sahibi olabilirsiniz.
Eğer hanım iseniz boşanma davası açıldıktan hemen sonra tedbir nafakası talep edebilirsiniz. Bu talep üzerine hakim sizin ve eşinizin sosyal ekonomik durumunuzu araştırmak üzere bağlı bulunduğunuz Polis Merkezine veya Emniyet Müdürlüğüne müzekkere yazacaktır. Sosyal ekonomik durum araştırma yazı cevapları geldiğinde hakim tarafların ekonomik durumuna uygun ve hanım lehine uygun bir tedbir nafakasına karar verecektir.
Yine dava açıldıktan sonra çocuk kendisinde olmayan taraf , çocuğuyla görüşebilmek için şahsi münasebet tesisine karar verilmesini talep edebilir. Hakim de bunu bekletmede karara bağlamak zorundadır.
4. Boşanma davasında taraf teşkili – Boşanma dilekcesi
Boşanma davası açıldıktan sonra mahkeme karşı tarafın (davalı. adresine boşanma dilekçesini ve duruşma gününü tebliğ eder. Böylece taraf teşkili sağlanmış olur. Yine Mahkeme davacı avukatına duruşma gününü tebliğ eder.
5. Delillerin toplanması ve tanıkların dinlenmesi
Mahkeme taraflara delil ve tanık listelerini sunmak için süre verir. Bu sürede taraflar tanıklarını bildirirler. Mahkemeden araştırılmasını istedikleri konuları bildirirler. Mahkeme ayrıca tanıkları da dinler. Öncelikle mahkeme tanıklara davetiye çıkartır. Gelenleri dinler. Gelmeyen tanıkların polis zoruyla getirilmesine karar verir. Zira tanık olmak oy kullanmak gibi bir vatandaşlık görevidir. Bundan başka hakim , tanıklara soracağı sorularla boşanma sebeplerinin varlığını araştırır. Tarafların kusurlarını tanık beyanları ile tespit eder. Araştırılması istenen hususları araştırır.
6. Mahkemenin kararı – Boşanma süresi
Mahkeme delilleri topladıktan sonra kararını verir. Boşanma davasını reddetmiş veya kabul etmiş olabilir.
7. Temyiz
Eğer karar taraflardan biri tarafından temyiz edilirse dosya Yargıtay’a gider. Dosya Yargıtay’dan 15-18 ay civarında gelmektedir.
8. Mahkeme kararının kesinleşmesi
Mahkemenin gerekçeli kararı hem davacıya hem de davalıya tebliğ edildikten sonra şayet temyiz edilmez ise bu karar kesinleşmiş olur. Eğer bu karar temyiz edilirse Yargıtaydan onama kararı verildiğinde bu karar da karar düzeltme yoluna taraflar gitmez ise karar kesinleşir.
9. Boşanma hükmünün nüfus kaydına geçirilmesi
Boşanma kararı kesinleşince ilgili Aile Mahkemesi Nüfus Müdürlüğüne tarafların boşandıklarını bildirir. Böylece bu durum artık nüfus kaydında da görünür.
Boşanmada Alman ve Türk Hukuku
Türkiye vatandaşı olan çiftler boşanmaya Almanya veya Türkiye’de başvurma seçeneğine sahiptirler. Bu dava Almanya’da açıldığı takdirde Alman Aile Mahkemesi evliliği Türk Hukukuna göre boşamak zorundadır.
Ancak bir tarafı Alman vatandaşı olan Türk evliliklerde uluslar arası hukuk kuralları devreye girmektedir. Buna göre tarafların ikamet etmekte oldukları ülkenin boşanma kuralları geçerlidir. Yani bir tarafı Alman vatandaşı olan evliliklerde Alman boşanma kanunları esasidir.
Alman kanunun aksine Türk boşanma kuralları boşanma nedeni istemektedir.
Nedenler genel boşanma nedenleri ve özel boşanma nedenleri olarak iki kısma ayrılır.
Eşlerden biri zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış ta bulunursa veya küçük düşürücü bir suç işler veya haysiyetsiz bir hayat sürer ve bu sebeplerden ötürü onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemezse, bu eş her zaman boşanma davası açabilir. Bu özel nedenlere ayrıca evi terk etme ve akil hastalığı da eklenir.
Genel neden ise “Evlilik birliğinin sarsılması” dır. Uygulamada en çok kullanılan madde budur.
Geçimsizlik nedeniyle boşanma davalarında
Evlilik birliğinin temelinden sarsılmış olması ve bu evliliği hukuken ayakta tutmanın gereksiz olması şartları aranır.
Alman hükümlerine göre Türk kuralların aksine boşanmakta neden aranmamaktadır. Tarafların isteğine bağlı olmakla birlikte, tek şart olarak evlilik birliğinin en az 1 yıldan beri ortadan kalkmış olması istenir. Evlilikte şiddet kullanma gibi özel durumlarda bu şart aranmaksızın tarafların evliliği boşanır.
Esat Ünal
Avukat
Boşanmaya Dair Hususlar
1. Boşanma davası ve kararı
a) Boşanma davası yeri:
Almanya’da yaşayan Türk vatandaşlarının, Almanya’nın Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunu’nun (Internationales Privatrecht) 13. ve 14. maddesi gereğince, Alman Mahkemeleri önünde Türk yasalarına göre boşanabilmeleri mümkündür.
Türkiye’de ikametgahı bulunmayan Türk vatandaşlarının boşanma davaları, ikamet ettikleri ülke mahkemesinde açılmadığı veya açılamadığı takdirde, Türkiye’de yer itibariyle yetkili mahkemede, bulunmaması halinde ilgilinin oturduğu yerin, Türkiye’de oturmuyorsa Türkiye’deki son ikametgahın bulunduğu yerin mahkemesinde, o da bulunmadığı takdirde Ankara, İstanbul veya İzmir Mahkemelerinden birinde görülür.
Eşlerden birinin Türk olması halinde de Türkiye’de boşanma davası açılması mümkündür.
b) Boşanma kararı ve tenfiz:
Boşanma kararı Alman mahkemesi tarafından verilmiş ise, kararın Türkiye’de geçerli olabilmesi için, Türkiye’de şahsen veya avukat aracılığı ile tenfiz davası açılması gerekir. Tenfiz davası yeni bir boşanma davası değildir. Yabancı mahkeme kararının Türk hukuku bakımından uygulanabilmesi amacıyla Türk mahkemesince tanınmasıdır. Tenfiz davasının açılacağı mahkeme, yukarıda değinilen esaslara göre belirlenir.
Vatandaşlarımızın Almanya’da boşanıp ilaveten Türkiye’de tenfiz davası açma külfetinden kurtulmaları bakımından boşanma davasını doğrudan Türkiye’de açmaları tavsiye olunur. Türkiye’de boşanılması halinde, boşanan taraflar ya da taraflardan biri Alman vatandaşı ise Türk mahkemesi kararının bu defa Almanya’da tanıtılması gerekir.
Evli iken Alman vatandaşlığına geçen çiftlerin Türkiye’deki nüfus kayıtları kapanmış olduğu ve kapalı kayıtlı nüfuslarda herhangi bir değişiklik yapılamayacağı cihetle, bu durumdaki şahısların Alman vatandaşları olarak Almanya’da boşanmaları yeterlidir. Bunların boşanma kararını Türkiye’de tenfiz ettirmelerine yasal olarak imkan bulunmamaktadır.
c)Türkiye’de tenfiz için gerekli işlemler:
-Boşanan taraflardan en az birinin halen Türk vatandaşı olması gerekir.
-Alman mahkemesince verilmiş boşanma kararının kesinleşmiş olması, yani kararda
temyiz sürecinin tamamlandığını veya temyiz için tanınan sürenin dolduğunu gösteren
‘Rechtskraftvermerk’ bulunması gerekir.
-Eyalet Mahkemesinden (Landgericht) Apostil (Apostille) alınması zorunludur.
-Üzerinde ‘Rechtskraftvermerk’ ve Apostil bulunan kararın, yetkili
Başkonsolosluğumuzca veya Türkiye’de noterlikçe tanınan bir yetkili/yeminli
tercüman tarafından Türkçe’ye tercüme edilmesi gerekir. Bu tercümenin Almanya’da
Başkonsolosluk tarafından, Türkiye’de ise noterce onaylanması gerekir.
d) Çocukların velayeti (Sorgerecht):
18 yaşından küçük çocuk sahibi çiftlerin boşanmaları halinde mahkeme çocukların velayetini sadece anneye veya babaya verebileceği gibi, Türk hukukuna bağlı olarak çocukların velayetinin anne ile baba arasında paylaştırılmasına da karar verebilir. Örneğin, iki çocuktan birinin velayeti anneye, diğerininki babaya verilebilir. Aynı durum Alman hukukuna göre de mümkündür.
Boşanma kararında velayete ilişkin bir hüküm bulunmaması halinde çocukların velayeti, tıpkı evlilik sürecinde olduğu gibi, müştereken anne ve babaya ait olacaktır. Alman hukukunda da çocukların velayetinin boşanan anne ve babaya ortak olarak bırakılması mümkündür. Bu halde çocuğun anne veya babanın yanında kalmasına mahkeme karar verebilir (Aufenthaltsbestimmungsrecht).
Öte yandan, boşanma olmadığı halde eşlerden birisi velayet davası açarak çocuklarının velayet hakkını üstlenebilir.
Boşanma ya da velayet davası sonucu çocukların velayeti konusunda Alman Mahkemelerinde alınmış kararların Türkiye’de geçerli olabilmesi için bu kararların da tenfiz edilmesi gerekmektedir. Bu durumdaki vatandaşlarımıza mahkeme kararının apostil şerhi alınmış örneği ve onaylı Türkçe tercümesiyle şahsen veya bir avukata vekalet vermek suretiyle Türkiye’de tenfiz davası açmaları tavsiye edilir.
Velayet kararına konu olan çocukların 16 yaşından küçük olmaları halinde, bu kararın tenfizi için ikinci ve daha kısa bir yol bulunmaktadır: Almanya ve Türkiye’nin taraf bulunduğu
“Çocukların Velayetine İlişkin Kararların Tanınması ve Tenfizi ile Çocukların Velayetinin
Yeniden Tesisine İlişkin Avrupa Sözleşmesi” uyarınca, 16 yaşından küçük ve Türk vatandaşı olan çocukların velayet haklarını kapsayan Almanya’da alınmış velayet kararlarının ülkemizde tanınması/tenfizi için merkezi makam olan Alman Adalet Bakanlığına başvurulması mümkündür. Velayet kararlarının Türkiye’ye bizzat gidip dava açmak ya da bir avukat tutmak zorunda kalınmaksızın tenfizini mümkün kılan sözkonusu Sözleşmede tenfizi talep edilecek mahkeme kararlarının hangi koşullarda red edileceği açıkça belirtilmiş olduğundan, usulüne uygun tenfiz taleplerinin taraflara ilave tebligata ihtiyaç duyulmadan çok kısa bir süre içerisinde tamamlanması öngörülmektedir. Sözleşme metninin incelenmesinden, ilgili vatandaşlarımızın doğrudan doğruya Adalet Bakanlığımıza da başvurma imkanı bulunduğu görülmektir. Ancak postada meydana gelebilecek aksaklıklara, eksik evrakla yapılabilecek başvuruların yol açacağı zaman kaybına ve genel olarak karışıklığa meydan verilmemesi bakımından, Almanya’da mukim vatandaşlarımıza başvurularını Alman Adalet Bakanlığının adres bilgileri aşağıda kayıtlı Bonn’daki ilgili birimine yapmaları tavsiye edilmektedir.
Adres: Bundesamt für Justiz
Zentrale Behörde
für internationale Sorgerechtskonflikte
Adenauerallee 99-103
53113 Bonn
Tel: 0228/99410-5438 e-mail: int.sorgerecht@bfj.bund.de
e) Çocukların pasaport işlemleri için muvafakaname düzenlenmesi:
Boşanma veya çocukların velayetine ilişkin mahkeme kararlarının Türkiye’de tanıtılması zaman alan bir süreç olduğundan, tenfiz süreci tamamlanana kadar çocukların pasaport işlemleri için her iki eşin de imzası gerekmektedir.
Çocuk sahibi eşlerin boşanmaları veya ayrı yaşamaya başlamaları halinde, çocuklardan ayrı yaşayan eşin Başkonsolosluklarımıza müracaat ederek veya Almanya’da herhangi bir noterliğe başvurarak diğer eşi çocukların 18 yaşına gelecekleri güne kadarki pasaport işlemleri bakımından yetkili kılması mümkündür. Bu amaçla düzenlenecek bir muvafakatname, boşanma ya da velayet kararının tenfiz edilmesini bekleme zorunluluğunu ortadan kaldıracak ve çocukların pasaport işlemlerinin süratle tamamlanmasına hizmet edecektir. Muvafakatname sadece çocukların pasaport işlemleri bakımından geçerli olur ve eşlerin çocuklar üzerindeki velayet hakları bakımından herhangi bir değişiklik ya da kısıtlama getirmez.
f) Nafaka:
Nafaka talep eden tarafın ihtiyaç veya boşanma nedeni ile hayat standardı kaybı içinde olması, nafaka talep edilenin de ekonomik olarak nafaka ödeme gücünün bulunması gerekir. Genel olarak çalışmayan kişi için net aylık gelirin 770 Euro’yu, çalışan için de 890 Euro’yu aşması gerekir. Alman mahkemelerince nafaka tesbitinde, ‘Düsseldorfer Tabelle’olarak bilinen cetvelden yararlanılmaktadır.
Yeni bir yasa değişikliğine göre çocuk nafakası eşe ödenecek nafakaya göre öncelik taşımaktadır. Gelir durumuna göre öncelikle çocuğa nafaka ödenmesi gerekmektedir. Çocuğa gerekli nafaka ödenebiliyorsa ikinci adım olarak eşe nafaka ödenmesi öngörülmektedir.
g) Boşanmada eşler arasında mal rejimi:
Türk hukukunda da, Alman hukukunda da, evlilik süresi içinde edinilmiş kişisel mallar dışındaki mallar (Zugewinngemeinschaft) eşler arasında pay edilir.
h) Emeklilik hakları denkleştirmesi (Versorgungsausgleich):
Alman mahkemeleri, şartları mevcut ise, talep üzerine, boşanma davası sürecinde eşler arasında yaşlılık aylığı denkleştirmesi yapar. Türk hukukunda emeklilik denkleştirmesi mevcut değildir.
i) Maddi ve manevi tazminat:
Türk hukukuna göre boşanmadan dolayı maddi ve/veya manevi tazminat talep edebilmek için kusur şartı aranır ve bu nedenle de maddi ve/veya manevi zarar meydana gelmiş olması gerekir. Ayrıca talep edenin, evliliğin sona ermesi bakımından kusursuz veya daha az kusurlu olması gerekir.
2. Boşanmanın oturum hakkına etkisi
a) Oturum izninin sona ermesi:
Evlenmek suretiyle aile birleşimi ile Almanya’ya gelen eşin evlilik birliği, gelmesinden itibaren iki yıldan önce son bulursa, almış olduğu evlilik oturum izni de sona ermekte ve Almanya’yı terk etmek zorunda kalmaktadır.
b) Oturum izninin devam etmesi:
Ancak, bazı istisnai durumlarda (diğer eşin ölmesi, geri dönüşün çok ağır sonuçlar doğuracak olması, çocuk bulunması ve geri dönüşün çocuk için ağır sonuçlar yaratması gibi), iki yıllık süre dolmasa da oturum izni uzatılabilir.
Evlenmek suretiyle aile birleşimi ile Almanya’ya gelen eşin evlilik birliği, gelmesinden itibaren en az iki yıl geçmesinden sonra sona ererse, oturumu, evlilik nedeninden bağımsız ikamet izni şeklinde bir yıl uzatılır.
c) Avrupa Birliği Hukuku oturum hakkı
Aile birleşimi kapsamında Almanya’ya gelen Türk vatandaşları, Almanya’da kesintisiz olarak en az bir yıl çalıştıklarını belgelemeleri halinde, evlilik birliğinin en az iki yıl sürmesi şartı yerine getirilmese dahi, 1/80 Sayılı Türkiye-AB Ortaklık Konseyi Kararının (OKK) 6. Maddesi uyarınca, şahsi çalışma ve oturma izni almaya hak kazanırlar.
